Riskli yapı tespiti kesinleşip bir bina kentsel dönüşüm kapsamına alındığında, o binada oturan ya da mülk sahibi olan herkesin aklına aynı soru gelir: şimdi haklarım ne olacak? Kentsel dönüşümde hak sahibi hakları, 6306 sayılı Kanun ile düzenlenmiş olsa da uygulamada birçok ayrıntı hak sahiplerini bilgilendirmeden geçiştirilebiliyor. Bu yazıda, tahliyeden kira yardımına, hak sahipliği oranından başvuru belgelerine kadar sürecin işleyişini sade bir dille anlatıyoruz.
Kentsel dönüşümde hak sahibi kimdir?
6306 sayılı Kanun kapsamında hak sahibi; riskli olarak tespit edilen taşınmazda malik, hisse sahibi (paydaş) veya sınırlı ayni hak sahibi (örneğin intifa hakkı sahibi) olan kişidir. Kiracılar mülkiyet hakkına sahip olmasa da kanunun sağladığı ayrı bir destekten yararlanabilir. Süreçte karşınıza çıkabilecek taraflar genellikle şunlardır:
- Taşınmazın tam maliki
- Hisse (paydaş) sahipleri
- Sınırlı ayni hak sahipleri
- Kiracılar ve mülkte oturan diğer kullanıcılar
Hisseli tapularda tüm paydaşların ortak kararı esastır; ancak son dönemde yapılan mevzuat düzenlemeleriyle sürecin başlatılması ve ilerletilmesi konusunda paydaş çoğunluğunun yetkisi genişletilmiştir. Bu nedenle kendi tapu ve hisse durumunuzu netleştirmek, sürecin ilk ve en kritik adımıdır.
Kira yardımı kimlere, nasıl ödeniyor?
Bina tahliye edilip yıkım süreci başladığında hak sahipleri, yeni konut teslim alınana kadar geçici barınma ihtiyacını karşılamak üzere kira yardımından faydalanabilir. Malikler için bu destek genellikle aylık kira yardımı şeklinde, kiracılar için ise tek seferlik taşınma yardımı şeklinde uygulanır. Yardımın tutarı ve süresi il bazında ve proje özelinde farklılık gösterebildiğinden, güncel rakamlar için bağlı bulunduğunuz Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'nden bilgi almanız önerilir.
Tahliye süreci nasıl işler?
Riskli yapı tespiti kesinleştikten sonra hak sahiplerine tahliye için süre tanınır. Bu süre içinde binayı boşaltmayan hak sahipleri için mülki idare tarafından tahliye ve yıkım işlemleri resen (idari yoldan) yürütülebilir. Süreci baştan sona sorunsuz yürütmek isteyenler için pratik adımlar şunlardır:
- Riskli yapı kararının kesinleştiğini tapu müdürlüğünden teyit edin.
- Kira yardımı başvurusunu tahliyeden itibaren belirlenen süre içinde yapın.
- Yeni konut veya kat karşılığı anlaşmasını yazılı sözleşmeyle netleştirin.
- Taşınma ve depolama masraflarını önceden planlayın.
Hak sahipliği oranı ve paylaşım nasıl belirlenir?
Yeni yapılacak binada kime, ne büyüklükte bir bağımsız bölüm düşeceği; arsa payı, mevcut yapının değeri ve kat karşılığı sözleşmesinde belirlenen paylaşım oranına göre hesaplanır. Bu noktada bağımsız bir değerleme raporu almak, hem hak sahiplerinin hem de yüklenici firmanın haklarını netleştirmek açısından önemlidir. Anlaşmazlık yaşanmaması için paylaşım oranının, teslim süresinin ve gecikme halinde uygulanacak yaptırımların sözleşmeye açıkça yazılması gerekir.
Başvuru için hangi belgeler gerekiyor?
Kira yardımı ve hak sahipliği başvurularında genellikle tapu senedi veya hisse belgesi, kimlik fotokopisi, riskli yapı tespit raporu, tahliye taahhüdü veya tutanağı ve banka hesap bilgileri istenir. Kiracıların ise kira sözleşmesi ve ikametgah belgesiyle başvuru yapması yeterli olabilir. Evrakların eksiksiz ve güncel olması, ödemelerin gecikmeden yapılması açısından önemlidir.
Sürecin sonunda nelere dikkat etmelisiniz?
Kentsel dönüşüm, doğru bilgiyle yönetildiğinde hak sahipleri için hem daha güvenli hem de daha değerli bir konuta geçiş fırsatıdır. İzmir ve Bornova başta olmak üzere bölgede uzun yıllardır kentsel dönüşüm projeleri yürüten tamamlanmış projelerimize göz atarak, sürecin nasıl ilerlediğini somut örnekler üzerinden inceleyebilirsiniz.
Kendi binanız için kentsel dönüşüm sürecini başlatmayı düşünüyor ya da hak sahipliği konusunda destek almak istiyorsanız, bize ulaşın; sürecin her aşamasında yanınızda oluruz.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; resmi işlemleriniz için ilgili kurum veya bir uzmana danışınız.
